Reflü ve Mide Fıtığı: İlaç Yetmediğinde Cerrahi (Nissen Fundoplikasyon)

Reflü, halk arasında çoğu zaman “mide yanması” olarak bilinen ve çok yaygın görülen bir sorundur. Hastaların büyük bölümü yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlarla rahatlar. Ancak bir grup hastada şikâyetler ilaçlara rağmen sürer ya da ilaç bırakıldığında hemen geri döner. İşte bu noktada cerrahi tedavi gündeme gelir. Bu yazıda reflünün ne olduğunu, mide fıtığıyla ilişkisini ve cerrahi tedavinin ne zaman, nasıl uygulandığını anlatacağım.

Reflü nedir?

Reflü, mide içeriğinin ve asidin yemek borusuna doğru geri kaçmasıdır. Normalde mide ile yemek borusu arasındaki kapak görevi gören kaslar, içeriğin geri kaçmasını engeller. Bu bariyer zayıfladığında asit yukarı çıkar ve yemek borusunu tahriş eder. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Göğüs arkasında yanma (özellikle yemekten sonra ve yatınca),
• Ağıza acı-ekşi su gelmesi,
• Yutma güçlüğü ve boğazda takılma hissi,
• Kronik öksürük, ses kısıklığı ve boğaz temizleme ihtiyacı,
• Geceleri şikâyetlerle uyanma.

Mide fıtığı (hiatal herni) ile ilişkisi

Reflüsü olan birçok hastada, midenin üst kısmının diyaframdaki açıklıktan göğüs boşluğuna doğru kayması söz konusudur. Buna “mide fıtığı” ya da tıbbi adıyla hiatal herni denir. Bu durum, mide-yemek borusu bariyerini bozarak reflüyü kolaylaştırır ve şiddetlendirir. Cerrahi tedavide bu fıtığın onarılması, kalıcı sonuç açısından büyük önem taşır.

Önce ne denenir?

Reflü tedavisinde ilk basamak her zaman cerrahi değildir. Başlangıçta şu adımlar önerilir:

• Kilo kontrolü,
• Öğünleri küçültmek ve geç saatte yememek,
• Yatağın baş kısmını yükseltmek,
• Sigara ve alkolü bırakmak,
• Asit baskılayıcı ilaçlar (mide koruyucular).

Hastaların çoğu bu önlemlerle rahatlar. Ancak bu tedbirler kalıcı çözüm olmayabilir; ilaç kesildiğinde şikâyetler geri dönebilir.

Cerrahi ne zaman gündeme gelir?

Cerrahi tedaviyi şu durumlarda değerlendiriyoruz:

• Düzenli ilaç kullanımına rağmen şikâyetlerin sürmesi,
• İlaç bırakıldığında reflünün hemen geri dönmesi ve ömür boyu ilaca bağımlı kalmak istememe,
• Belirgin bir mide fıtığının eşlik etmesi,
• Reflüye bağlı yemek borusunda hasar (özofajit) ya da Barrett özofagusu gelişmesi,
• Öksürük, ses kısıklığı gibi solunum yolu bulgularının reflüye bağlı olması.

Cerrahi kararı öncesinde endoskopi ve gerekli durumlarda ileri testlerle tanı netleştirilir. Amacımız, ameliyattan gerçekten fayda görecek hastayı doğru biçimde seçmektir.

Nissen fundoplikasyon nasıl yapılır?

Reflü cerrahisinin en bilinen yöntemi laparoskopik Nissen fundoplikasyondur. Kapalı yöntemle, birkaç milimetrelik deliklerden yapılan bu ameliyatta iki temel işlem gerçekleştirilir: önce diyaframdaki geniş açıklık (mide fıtığı) onarılır, ardından midenin üst kısmı yemek borusunun etrafına manşon gibi sarılarak bariyer güçlendirilir. Böylece asidin geri kaçışı önlenir. Bazı hastalarda, yutma dinamiğine göre manşonun tam tur yerine kısmi (Toupet gibi) yapıldığı yöntemler tercih edilebilir; bu seçim hastaya özel değerlendirilir.

Ameliyat sonrası ne bekleniyor?

Laparoskopik reflü cerrahisi sonrası hastalar genellikle 1-2 gün içinde taburcu olur. İlk haftalarda yumuşak ve sıvı ağırlıklı beslenmeyle başlanır, kademeli olarak normal gıdalara geçilir. İlk dönemde yutkunmada hafif zorlanma ve erken doyma hissi olabilir; bu durum çoğu hastada birkaç hafta içinde düzelir. Başarılı bir ameliyattan sonra hastaların büyük bölümü asit baskılayıcı ilaçları bırakabilir ve yaşam kalitesinde belirgin bir düzelme yaşar.

Reflü cerrahisi, her reflü hastası için değil; ilaca rağmen rahatlamayan ya da ömür boyu ilaca bağımlı kalmak istemeyen, doğru seçilmiş hastalar için kalıcı bir çözümdür.

Uzun süredir devam eden ve ilaçlarla kontrol altına alınamayan reflü şikâyetleriniz varsa, cerrahi seçeneğin sizin için uygun olup olmadığını bir genel cerrahi uzmanıyla değerlendirmenizi öneririm. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlı olup kişisel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz.